Als je zelf wilt oefenen met stellingen is het goed om te weten aan welke voorwaarden een goede stelling moet voldoen. Hier volgen tips voor het formuleren van stellingen.
1. Voor een goede debatstelling geldt de gulden regel: een stelling bestaat uit één zin, zonder bijzinnen.
2. Een stelling is nooit in vraagvorm (moeten harddrugs gelegaliseerd worden?), maar kan wel weer een citaat zijn (Bolkestein: 'Het smoel is belangrijker dan het doel!').
3. Een belangrijke eis is dat de stelling in beginsel gelijke kansen aan voor- en tegenstanders biedt. Er zijn gewichtige argumenten voor en tegen de stelling te bedenken. De stelling is - in vaktermen - debatable.
4. Om verwarring te voorkomen is het raadzaam om een ontkenning (niet, nooit en dergelijke) in de stelling te vermijden (bijvoorbeeld: Nederland moet niet meer investeren in alternatieve energiebronnen). De kans is namelijk groot dat de tegenstanders zich ontpoppen als voorstanders en andersom. De stelling wordt dan: Nederland moet meer investeren in alternatieve energiebronnen.
Concretiseringen
Het is aan de bedenker van de stelling of en hoeveel nuances in de stelling worden aangebracht. Hoe meer concretiseringen, hoe minder de ruimte voor de debaters - al zullen ze die ruimte vaak nemen, omdat debaters in nood (on)bewust van de stelling gaan afwijken.
Een voorbeeld van gradatie in concreetheid:
1. Nederland moet een sociale dienstplicht invoeren.
2. Nederland moet een sociale dienstplicht invoeren voor werklozen.
3. Nederland moet een sociale dienstplicht invoeren voor langdurig werklozen.
Ludiek?
Het is niet gezegd dat debatteren alleen over serieuze stellingen gaat. Een serieus onderwerp kan ludiek ('Een echte vent strijkt zijn eigen overhemd') verwoord zijn.
Ter afwisseling van de serieuze stellingen werkt een ludieke stelling tijdens de voorbereidingen vaak motiverend voor de leerlingen. De verbaal beter begaafden kunnen zich hierin heel goed uitleven en daarmee anderen tot een voorbeeld zijn.
Het is moeilijk te voorspellen of een ludieke stelling ook tot een ludiek debat leidt. Dat hangt niet alleen af van de verbale vaardigheden, maar ook van de creativiteit van de debaters.
Voorbeelden van stellingen
- De Arabische nieuwszender Aljazeera is gevaarlijk voor de publieke opinie.
- Middelbare scholieren moeten gratis openbaar vervoer krijgen.
- Genetische manipulatie is een zegen voor de mensheid.
- Internet doet meer kwaad dan goed voor je opvoeding.
- Het onderscheid tussen zwarte en witte scholen moet worden bestreden.
Voorbeelden van ludieke stellingen
- Eén week per jaar moeten scholieren het land regeren.
- De mobiele telefoon is een dieptepunt voor de mensheid.
- Willem-Alexander moet afstand doen van de troon.
