Het debat
Gaat het weleens fout tijdens een debat? Ja hoor. Twan Huys beschrijft Nixon vs Kennedy anno 1960.
Door Twan Huys
De koning spindoctor van het CDA Jack de Vries zei in De Wereld Draait Door over de hogere school van het debatteren: ‘Tv is tachtig procent beeld en niet inhoud. De dodelijkste tv is gewoon “nee schudden” tijdens het debat als je opponent aan het woord is.’
Hij heeft natuurlijk gelijk. De afgelopen weken trokken vooral landelijke politici voorbij aan de Nova-tafel voor een debat. De meeste zijn goed getraind. Blijf vrolijk lachen, geen lang betoog en zoek naar het gouden moment voor een dodelijke ‘one-liner’. Soms gaat het magistraal fout, bijvoorbeeld tijdens de Amerikaanse presidentsverkiezingen in 2000.
Kandidaat Al Gore was getipt als de onverslaanbare winnaar tegenover de amateur-debater George W. Bush. Maar Gore kon zijn minachting voor Bush niet onderdrukken en zuchtte telkens vermoeid als zijn tegenstander aan het woord was. Gore verloor niet alleen het debat maar ook de verkiezingen en werd gelabeld als een ‘sore loser’, een slecht verliezer. De vader van George, George Herbert Walker Bush, verloor overigens een verkiezingsdebat omdat hij steeds maar op zijn horloge keek, snakkend naar het einde van het debat.
Nog een voorbeeld. Ad Melkert feliciteerde met onverholen weerzin Pim Fortuyn tijdens het tv debat van de gemeenteraadsverkiezingen met zijn overwinning. Zuchtend en steunend ploegde Melkert door het debat en sloot af met een chagrijnig: ‘Het hoort er bij.’ Vilein repliceerde Fortuyn: ‘Nou dat klinkt niet erg enthousiast. Dat belooft nog wat te worden.’ Televisiekijkers kozen massaal voor Fortuyn en tegen de zure Melkert.
Het beroemdste voorbeeld is natuurlijk het presidentsdebat tussen Richard Nixon en John F. Kennedy uit 1960, de moeder aller debatten. Nog niet eerder hadden Amerikaanse televisiekijkers twee presidentskandidaten zien duelleren op de buis. Nixon kwam net uit het ziekenhuis, was tien kilo afgevallen, zag grauw en grijs en transpireerde hevig. Ondanks aandringen van de producer weigerde hij make-up. Dat was voor mietjes. John F. Kennedy daarentegen was uitgerust en flink gebruind. Nixon schreef later: ‘Ik had hem nog nooit zo fit gezien.’
Miljoenen radioluisteraars vonden dat Nixon het debat had gewonnen, maar televisiekijkers oordeelde anders en kozen massaal voor de mooie Kennedy. De Amerikaanse producer van dit debat was Don Hewitt van de omroep CBS. Drie jaar later komt hij Nixon tegen bij de begrafenis van John F. Kennedy na de moord in Dallas. Nixon liet zich die dag wel opmaken door een make-up dame. ‘Meneer Nixon,’ zei Hewitt, ‘als u dat drie jaar geleden had gedaan was u nu misschien president geweest.’ Zonder een moment te aarzelen zei Nixon: ‘Yeah, and I might have been dead now too.’
Beetje dom
Twan Huys las de biografie over prins Willem-Alexander en blijft achter met de
prangende vraag wie hem in 2001 toch souffleerde over de ingezonden brief in de
Argentijnse krant La Nacion.
Door Twan Huys
Met vier cameraploegen staan we rond Willem-Alexander. De kroonprins is getergd. In Nederland staan de kranten vol over de rol van zijn toekomstige schoonvader Jorge Zorreguieta tijdens het regime van dictator Videla in Argentinië. De Nederlandse pers is uitgenodigd voor het werkbezoek van Willem-Alexander aan New York, maar een interview is volgens de Rijksvoorlichtingsdienst absoluut uitgesloten. Wij, tv-verslaggevers van de NOS, Nova en RTL blijven aandringen. Vlakbij het BAM Theater in Brooklyn staat Willem-Alexander nerveus te telefoneren en te roken. Het is 6 maart 2001, het zijn de laatste uren van zijn verblijf in de Big Apple. Onze laatste ontmoeting met de kroonprins is gepland in een zaal van de Women’s National Republican Club in New York. Plotseling meldt een medewerker van de RVD dat de kroonprins een geïmproviseerde persconferentie zal geven. We zijn verbaasd. Dit gebeurt nooit. Interviews met de kroonprins of de koningin worden normaal gesproken intensief voorbereid en zijn zeker nooit spontaan. Als de camera’s draaien spreekt Willem-Alexander voor het eerst over de affaire Zorreguieta.
Wat vindt hij van alle commotie in Nederland?
‘Ik wil u dit wel zeggen: journalisten moeten alle openbare bronnen raadplegen als zij zorgvuldig willen werken. Kijkt u vooral naar de ingezonden brievenrubriek van de Argentijnse krant La Nacion op 27 februari.’
‘Wie is de schrijver van die brief?’ vraag ik de kroonprins nog. Dat moeten we zelf maar uitzoeken, meldt hij. Een paar uur later blijkt de brief van oud-dictator Videla en is een crisis geboren. Toenmalig premier Kok reageert woedend op de uitlatingen van Willem-Alexander. De kroonprins biedt de premier later zijn excuses aan. In het boek Willem IV van Volkskrant-journalisten Jan Hoedeman en Remco Meijer vertelt oud premier Kok over dit dieptepunt in zijn relatie met de kroonprins.
Uiteindelijk strijkt Maxima met haar genadeloze charme alle plooien glad tijdens de persconferentie als ze hun verloving bekend maken. Op de vraag van Nova-verslaggever Jan van Loenen hoe zij terugkijkt op de uitspraken van haar toekomstige echtgenoot in New York, kijkt ze lachend naar Willem-Alexander en spreekt de historische zin: ‘Je was een beetje dom.’ De vraag blijft natuurlijk wie de kroonprins heeft ingefluisterd dat er een brief stond in een Argentijnse krant. Was dat niet Máxima zelf? Ik hoop dat de auteurs in een tweede druk antwoord kunnen geven op die vraag.
Majesteit
Welke gevolgen heeft het als we ons terugtrekken uit Afghanistan? Een boze koningin, minder invloed bij de Navo en we worden weer uit de G20 gegooid, weet Twan Huys.
Door Twan Huys
Naar verluidt was de majesteit kwaad op premier Balkenende. Vorige week spraken beiden met elkaar over de dreigende val van het kabinet naar aanleiding van het Irak-rapport van de commissie Davids. Voor de zoveelste keer in korte tijd vlogen CDA en PvdA elkaar in de haren, genoeg was genoeg.
De majesteit wees de premier met klem op de enorme reputatieschade die de zoveelste val van een van zijn kabinetten zou betekenen voor Nederland, vooral ook in het buitenland. Bedenk wel, dit gesprek speelde zich af voor de huidige, nog ernstigere crisis over Uruzgan. Mijn bron, vanzelfsprekend betrouwbaar en doorgaans goed geïnformeerd, was er natuurlijk niet bij op paleis Huis ten Bosch, maar onwaarschijnlijk is zijn bericht over een boze majesteit niet. Ze ontving Balkenende al drie keer met een ontslagbrief in de hand en daar zou nu zo maar een vierde congé bij kunnen komen. In acht jaar tijd, de val van het kabinet Kok meegerekend, heeft de majesteit dan vijf kabinetten op haar paleistrap gehad. Wie wil er nog staatshoofd zijn van zo’n bananenrepubliek. Geen land in Europa doet ons dit na, zelfs Italië niet. Ik schrijf dit bericht op donderdag 18 februari. Volgens insiders en outsiders leeft het kabinet Balkenende IV nog een dag, waarna een van de partijen de patiënt, al maandenlang op de intensive care, uit zijn lijden verlost. En dat terwijl alle coalitiepartijen de afgelopen maanden de mantra hanteerden dat in deze economische crisis een kabinet moet doorploeteren in het belang van het vaderland. Instabiliteit maakt de crisis alleen maar erger. Internationaal loopt Nederland enorme schade op als we ons terugtrekken uit Afghanistan. Als de oproep van de NAVO voor verlenging van de missie van Nederland in Uruzgan wordt genegeerd, zijn we in die organisatie uitgespeeld. Ook gaat de regering dan volstrekt voorbij aan de dringende oproep van vicepresident Joe Biden, die spreekt namens president Obama, om te blijven. Je voelt de hoofdpijn van koningin Beatrix. Net nog uitbundig de banden gevierd tussen Nederland en de Verenigde Staten tijdens het New York 400 festijn. Hillary Clinton kwam er voor naar New York en Willem-Alexander en Máxima kregen een uitnodiging voor een kopje thee in het Witte Huis met Barack en Michelle Obama. Tijdens die ontmoeting beloofde Barack er persoonlijk voor te zorgen dat Nederland een permanente rol krijgt bij de G20, de organisatie van ’s werelds grootste economische machten. Wedden dat Nederland daar binnenkort weer uitgemieterd wordt?
Reageren? twan.huys@vara.nl
