VARA’s scholieren debatcompetitie Op weg naar Het Lagerhuis staat open voor alle middelbare scholen in Nederland. Jaarlijks doen ca. 200 middelbare scholen mee. In januari en februari worden in elke provincie voorrondes georganiseerd, waarbij alle scholen uit de betreffende provincie op het Provinciehuis tegen elkaar uitkomen.

Na de voorrondes komen de winnaars van de provincie tegen elkaar uit in Amsterdam. Na twee debatdagen ( de achtstefinale en kwartfinale) gaan de winnaars door naar de halve finales en uiteindelijk de finale, die wordt uitgezonden op tv. De debaters nemen het tegen elkaar op in de bekende groene Lagerhuisbanken en worden beoordeeld door een deskundige jury. Het winnende debatteam krijgt een uitgebreide reis naar het échte Lagerhuis in Londen aangeboden, de tweede prijswinnaars brengen een bezoek aan politiek Den Haag.

Per deelnemende schoollocatie wordt één team samengesteld van tien debaters, die in leeftijd variëren van circa 15 tot en met 18 jaar. Docenten stellen zelf de schoolteams van tien debaters samen. Bij voorkeur vormen de teams een representatieve afspiegeling van de samenleving. Uitgangspunt is dat gedurende de competitie teams niet van samenstelling wisselen. Als dat wel gebeurt, kan een school gediskwalificeerd worden. Het is dan ook raadzaam maximaal twee reservedebaters mee te nemen. Mocht één van de teamleden bijvoorbeeld ziek worden of onverhoopt naar huis moeten, dan mag de reservedebater worden ingezet.

Op het provinciehuis wordt via loting bepaald welke scholen tegen elkaar uitkomen in de eerst debatronde. Bij aanvang van een debatronde worden de stellingen waarover in die ronde gedebatteerd wordt, bekend gemaakt. Daarna is er nog even tijd voor onderling overleg.

Elke debatronde bestaat uit drie debatvormen: het teamdebat met vaste rollen (10 minuten), het één-op-één debat met vaste rollen (5 minuten) en het teamdebat met vrije rollen (10 minuten). Bij het teamdebat met vaste rollen en het één-op-eén debat ligt vast welk team de stelling aanvalt of verdedigt, bij het debat met vrije rollen kunnen de teamleden onderling van mening verschillen.

Het team kiest zelf de één-op-één debater. Mocht het debatteam gaandeweg de dag verder komen en dus meerdere debatrondes spelen, dan hoeft het één-op-één debat niet steeds door dezelfde debater te worden gedaan.

Elk debat vindt plaats onder leiding van een gespreksleider en wordt beoordeeld door een onafhankelijke jury. De tijd wordt steeds bijgehouden met de bekende Lagerhuisklok. Scholen strijden tegen elkaar via een knock-out systeem: na een dag debatteren blijft één winnend schoolteam namens de provincie over. Mochten gedurende een voorrondedag eventuele geschillen ontstaan, dan ligt de uiteindelijke beslissing altijd bij de VARA wedstrijdleiding.

Een paar voorbeelden van stellingen, waarover gedebatteerd is tijdens de provinciale voorrondes zijn:

• De salarissen van topmanagers in Nederland zijn veel te hoog.
• Ook vrouwen moeten priester, kardinaal en paus kunnen worden.
• De publieke omroep in Nederland moet worden afgeschaft.
• Het is voor ouders maar goed dat er opvoedprogramma’s op tv zijn.
• Islamitische feestdagen zoals het Suikerfeest moeten officiële Nederlandse feestdagen worden.